De Eerste Kamer houdt dinsdag 27 oktober een zogeheten artikel 51-debat. Senatoren debatteren dan over andere zaken dan wetsvoorstellen. Dinsdag wordt gedebatteerd over de 'Staat van de rechtsstaat'. Namens het kabinet nemen minister Van Weel van Justitie en Veiligheid en staatssecretaris Van Bruggen van Justitie en Veiligheid aan het debat deel. Het beleidsdebat over de 'Staat van de rechtsstaat' vindt in principe eens per twee jaar plaats.
Ter voorbereiding op het debat hebben er twee deskundigenbijeenkomsten plaatsgevonden. Tijdens de eerste bijeenkomst op 11 maart 2025 liet de commissie Justitie en Veiligheid zich informeren over het sentiment dat in de samenleving leeft ten aanzien van de rechtsstaat. De commissie wilde weten welke signalen deskundigen hierover opvangen. Senatoren gingen in gesprek met de Nationaal Coördinator tegen Discriminatie en Racisme, de Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding, het College voor de Rechten van de Mens, het Sociaal en Cultureel Planbureau en de Raad voor het Openbaar Bestuur.
In de tweede deskundigenbijeenkomst, op 15 april 2025, liet de commissie zich informeren door partijen die betrokken zijn bij de opsporing, handhaving, rechtspraak, rechtsbijstand en uitvoering. Hiervoor ging de commissie in gesprek met de Vereniging Sociale Advocatuur Nederland, het College van procureurs-generaal, de Nationale Politie, de Nederlandse Orde van Advocaten, het Adviescollege ICT-toetsing, prof. dr. mr. J.E. Soeharno, redacteur van de onderzoeksbundel 'Constitutionele waarborgen', en mr. H.J.H. van Meegen, president van de rechtbank Amsterdam en mr. A.R. van der Winkel, president van de rechtbank Overijssel.
Staatscommissie rechtsstaat
In 2022 stelde het kabinet-Rutte IV de Staatscommissie rechtsstaat in om te onderzoeken hoe het functioneren van de wetgevende, uitvoerende en rechtsprekende macht kan worden verbeterd en hoe de positie van de burger kan worden versterkt. Op 10 juni 2024 publiceerde de Staatscommissie haar adviesrapport 'De gebroken belofte van de rechtsstaat' (29.279, AC). De commissies Justitie en Veiligheid en Binnenlandse Zaken voerden schriftelijk overleg met het kabinet over dit adviesrapport en besloten dat het verslag van dit schriftelijk overleg (29.279, AE) eventueel betrokken kan worden bij het debat over de staat van de rechtsstaat.
Prinsjesdag-reacties
Verder heeft de commissie Justitie en Veiligheid besloten dat ook de Prinsjesdag-reacties van de Rechtspraak, het College voor de Rechten van de Mens en het Sociaal en Cultureel Planbureau bij het debat kunnen worden betrokken.
Het debat over de 'Staat van de rechtsstaat' begint dinsdag om 10.15 uur en eindigt naar verwachting om 23.30 uur.
U kunt het debat bijwonen op de tribune van de Eerste Kamer. Let op, er is een beperkt aantal plaatsen. Ook is het mogelijk om het debat te volgen via de livestream op de website.