Kamerlid bij verkiezingswaarneming in Bosnië-Herzegovina



Op zondag 4 oktober 2026 vonden parlementsverkiezingen plaats in Bosnië-Herzegovina. Het Eerste Kamerlid Tekke Panman (BBB) nam van 1 tot en met 5 oktober 2026 deel aan de waarnemingsmissie namens de Parlementaire Assemblee van de Raad van Europa. In totaal waren er 408 waarnemers bestaande uit 41 lidstaten van de Parlementaire Assemblee van de Raad van Europa, de OVSE Parlementaire Assemblee, de NAVO Parlementaire Assemblee en leden uit het Europees Parlement.


Nieuwe stemtechnologie

De verkiezingen vonden plaats in een sterk versnipperd politiek landschap, waarin tegenstrijdige narratieven en de verdeeldheid uit de oorlogstijd nog altijd een belangrijke rol spelen. Voor het eerst werd landelijk gebruikgemaakt van nieuwe stemtechnologie om de integriteit van het verkiezingsproces te verbeteren. Vertragingen en tekortkomingen bij de invoering beperkten echter de transparantie, aldus de internationale verkiezingswaarnemers in hun verklaring met voorlopige bevindingen en conclusies. Er waren in totaal 7.028 kandidaten geregistreerd, waaronder 2.977 vrouwen. Recente wetswijzigingen die partijen verplichten om tijdens de verkiezingscampagne gendergelijkheid te bevorderen, hebben niet geleid tot een tastbare toename van de zichtbaarheid van vrouwelijke kandidaten bij deze verkiezingen.


Waarnemingen in Sarajevo

De verkiezingen in Bosnië en Herzegovina verliepen grotendeels vreedzaam en er was sprake van daadwerkelijke politieke concurrentie. De landelijke invoering van nieuwe stemtechnologie was een belangrijke stap om de betrouwbaarheid van het verkiezingsproces te vergroten. De uitvoering werd echter gehinderd door technische problemen, gebrekkige voorbereiding en onvoldoende transparantie. Ook waren er tekortkomingen bij het tellen van de stemmen en het waarborgen van het stemgeheim. Waarnemers wezen daarnaast op aanhoudende discriminatie in het kiesrecht op basis van etniciteit en woonplaats en beperkingen van het politieke debat. Senator Panman, die in de hoofdstad waarnam, constateerde dat het stemmen door de verschillende stemlijsten complex was in het land waar sinds het Dayton-akkoord van 1995 drie presidenten de Servische, Bosniakse en Kroatische bevolkingsgroepen vertegenwoordigen. 'Voorheen gaf dit ruimte voor een onbetrouwbare verkiezingsuitslag. Door het legitimeren met vingerafdruk en het scannen van stembiljetten is dat enorm verbeterd', aldus Panman.


Voorbereidende briefings

Op vrijdag 2 en zaterdag 3 oktober vonden er voorbereidende briefings plaats in Sarajevo. Vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld en de media kwamen toelichtingen geven en vragen beantwoorden van de waarnemers. Uit de briefings kwam naar voren dat de grondvrijheden werden gerespecteerd, maar dat de brede toepassing van het verbod op vroegtijdige campagnevoering leidde tot sancties voor tal van politieke actoren en het politieke debat beperkte. Daarnaast maakten autoriteiten op verschillende bestuursniveaus gebruik van publieke middelen, onder meer door salarissen en pensioenen te verhogen en sociale uitkeringen en eenmalige betalingen te verstrekken om kiezers te beïnvloeden. Hierdoor kwamen de gelijke kansen voor alle kandidaten onder druk te staan.


Verklaringen

Lees hier de persverklaring van de OVSE PA en hier de uitgebreide verklaring van de OVSE PA, OVSE/ODIHR en PACE.